لجبازي کودکان

يک روانپزشک و خانواده درمانگر عنوان كرد: مهمترين علت لجبازي کودکان رفتارهاي والدين است که اگر آن رفتارها اصلاح شود از لجبازي کودکان کاسته مي‌شود. لجبازي مجموعه رفتارهايي است ازقبيل کوبيدن پا به زمين، جيغ زدن، پرتاب کردن وسايل خانه، گريه کردن با صداي بلند که کودکان براي رسيدن به خواسته‌هايشان انجام مي‌دهند. 
شروع لجبازي سن خاصي ندارد اما درکودکان2 ساله به شدت شروع مي‌شودوتا زماني که 2 سال را تمام کنند و وارد 3 سالگي شوند ادامه مي‌يابد؛ همچنين لجبازي تا آخر 3 سالگي بيشتر مي‌شود.  به طور کلي شيوع لجبازي بيشتر بين سن 2 تا 5 سالگي است. زيرا کودکان به دنبال هويت،استقلال وخودباوري هستندوبالجاجت خودمي‌خواهندبه والدين بگويندکارها آن طوري پيش ميرود که من مي خواهم.
دربعضي ازکودکان اين لجاجت وباورتازمان بزرگسالي ادامه دارد؛ مثلاًوقتي کودکي بزرگ مي شودوپشت ماشين مي‌نشيند در هنگام تصادف به علت مسائل جزيي باديگران گلاويزمي‌شود.درحالي که بايک معذرت خواهي مشکل حل ميشود،اما به علت همين لجبازي کار به دعوا کشيده مي‌شود. خلق و خو در کودکان تحت تاثير عوامل ژنتيکي هم قرار دارد. بعضي از کودکان ذاتاً ناآرام هستند اما والدين آنها، خود را سرزنش مي‌کنند که در تربيت فرزندشان درست عمل نکرده‌اند.
کودک نبايد بياموزد که با لجبازي و تندخويي مي‌تواند هرچه را که بخواهد بدست آورد. بلکه کودک بايد ياد بگيرد که خواسته‌هاي خود را بصورت آرام و مسالمت آميز ابراز کند. اما درصورت لجبازي کودکان، والدين بايد به آنها بي‌اعتنايي کنند و از آن محيط خارج شوند. والدين بايد رفتار لجبازانه کودک را مهار و رفتار مناسب را در وي تقويت کنند. واکنش تند پدر و مادرها در برابر لجاجت و سرکشي کودک نيز در رفتار لجوجانه آنها تاثير مي گذارد.
کودکان مي‌دانند که در چه مکانهايي شروع به لجبازي کنند. به طور مثال کودکان در منزل کمتر لجبازي مي‌کنند اما در مهماني‌ها، پارک‌ها و يا در فروشگاهها براي خريد وسيله‌اي شروع به لجبازي و يا جيغ زدن مي‌کنند.
اولين، مهمترين و ساده ترين راهي که مادر بايد در برابر لجبازي کودک از خود نشان دهد بي اعتنايي به کارها و يا لجاجت اوست. مثلاً وقتي کودک يک ليوان آب با عصبانيت بر روي ميز مي کوبد در اين هنگام مادر بايد به او بي‌اعتنا باشد و با راه رفتن، آواز خواندن و يا آشپزي به کودک بي‌توجهي کند تا کودک ياد بگيرد کسي به لجبازي او توجهي نمي‌کند. در حقيقت ناديده گرفتن و بي‌توجهي والدين به لجبازي کودکان اين رفتار را در آنها کاهش مي‌دهد.
مادران بايد توجه کنند که درهنگام لجبازي، کودکشان را بغل و يا نوازش نکنند زيرا اين راه مقابله با کودک لجباز نيست، بلکه اولين کاري که بايد انجام دهند بي‌اعتنايي و بي توجهي است که در ابتدا شايد لجبازي در کودک تشديد و بدتر شود اما به مرور زمان از لجبازي کودک کاسته مي‌شود. مادر بايد بعد از آرام شدن کودک، او را بغل و سپس آرام نوازش کند. اما راجع به رفتار و لجاجت چند دقيقه قبل وي صحبت نکند. زيرا معمولاً لجبازي کودکان کاملاً هدفدار است و کودک بدون دليل شروع به لجبازي نمي‌کند و مهمترين هدف کودک در اين موارد معطوف کردن توجه‌ها به خود است.
متاسفانه گاهي والدين به محض جيغ زدن و يا گريه کردن کودک به سمت کودک خود مي روند و او را بغل مي‌کنند. در اين شرايط است که کودک مي آموزد براي جلب توجه با لجبازي و تندخويي مي‌تواند هرچه از جمله توجه والدين را بدست آورد.
روش ديگري که براي کاهش لجبازي در کودک موثر است اين است که در هنگام لجبازي کودک را به محل ديگري ببريد مثلاً اگر در فروشگاه هستيد او را بيرون از فروشگاه ببريد و به او بگوييد جيغ بزند و يا گريه کند. بعد از اتمام اين کار دوباره او را به داخل فروشگاه ببريد.
 والدين توجه کنند که جداسازي يکي از روشهاي مدرن تنبيه است که بايد انجام دهند؛ جداسازي کودک حدود چند دقيقه به طول مي کشد به عبارتي ديگر، جداسازي کودک برابر با سن او بايد انجام شود. يعني اگر کودک 2 سال دارد بايد 2 دقيقه، اگر 4 سال 4 دقيقه و اگر 5 سال سن دارد 5 دقيقه او را تنها در يک اتاق بگذاريد در اين اتاق نبايد وسايل سرگرمي کودک و نيز وسايل خطرناک وجود داشته باشد.
بعد از اين چند دقيقه اگر سروصدا و يا گريه و جيغ کودک تمام شده بود او را از اتاق بيرون بياوريد. اما اگر جيغ و داد کودک همچنان ادامه داشت دوباره اوراباهمين زمان معين به داخل اتاق ببريد، اين عمل را تا آنجا بايد تکرار کرد که کودک از پرخاشگري و لجبازي آرام شده باشد.
تشويق کودکان با جمله هاي مثبت
از طرف ديگر وقتي کودک با رفتار پذيرفته‌اي خواسته‌اش را با والدين در ميان مي گذارد، والدين بايد از واژه‌ها و جمله‌هاي مثبت مثل تحسين و تشويق استفاده کنند.  نبايد کج خلقي و لجاجت کودک روي تصميمات والدين اثر بگذارد بلکه والدين بايد به لجبازي کودکان بي‌اعتنا باشند تا اين رفتار در آنها کاسته شود.
والدين نبايد کودکان را در موقعيت لجبازي قرار دهند مثلاً هنگامي که هوا گرم است و کودک خسته نبايد او را ساعتها در بازار چرخاند، زيرا کودک در موقعيت لجبازي و عصبانيت قرار مي‌گيرد و اين امر باعث تحريک کودک به لجبازي مي‌شود.
بهتر است هنگامي که والدين کاملاً عصباني هستند کودک خود را دعوا نکنند بلکه براي تنبيه کودک بايد تظاهر به عصبانيت کرد زيرا کودک در عمق نگاه عصباني شما بايد نگاه گرم و مهربان و حس واقعي شما نسبت به خود را پيدا کند که اين نگاه براي کودک بسيار مهم است، زيرا با همين نگاه هويت و خودباوري در ذهن او شکل مي‌گيرد.

 

 نافرماني يا لجبازي کودکان از رفتارهاي شايع است که منجر به مراجعه و شکايت بسياري از والدين به روانپزشکان شده است.
لجبازي پدر و مادر مهترين علت افزايش نافرماني در کودکان است. اصلاح رفتار والدين و تغيير در نحوه برخورد با کودک، مهمترين راه درمان اين اختلال محسوب مي‌شود.

دانستن اين امر که تغيير رفتار والدين تا حد بسياري به تغيير رفتار کودک مي‌انجامد، بسيار مهم است. بنابراين به پدر و مادران توصيه مي‌شود به جاي لجبازي و تنبيه و حتي فرياد زدن بر سر کودک، مهارت‌هاي رفتار با وي را آموخته و به کار ببرند.

بهتر است والدين ضمن تغيير در رفتار خود و کودک به چند مسئله توجه داشته باشند؛ از جمله اينکه اگر در مقابل اين تغيير رفتار، مقاومت يا حتي برخورد از جانب کودک رخ داد، مراحل اجراي تغيير را محدود نکرده و تا چند روز، هفته و حتي چند ماه نيز ادامه دهند. همچنين مهارت دستور دادن به کودک مسئله‌اي مهم در اين مراحل است كه توصيه مي‌شود دستورهايي که به کودک داده مي‌شود به صورت مبهم يا چند مرحله‌اي بوده و در زمان مناسب داده شود. به طور مثال بهتر است زمان تماشاي تلويزيون يا حين بازي نباشد.

مهارت‌هاي تشويقي و محروم کردن نيز اگر اصولي انجام شود تاثير زيادي بر اصلاح رفتار کودک دارد. بهتر است براي تشويق کارت‌هاي ستاره يا اجازه انجام کار مورد علاقه به کودک داده شود و در صورت محروم کردن تنها کودک را در گوشه‌اي از خانه که براي او وحشت آور يا خطرناک نباشد مدت 2 تا 5 دقيقه نگه داشت.

والدين در برخورد با کودکاني که براي جلب توجه از رفتارهاي خشن يا فرياد زدن استفاده مي‌کنند واکنش خاصي نشان ندهند و توجه کودک را به مواقع فرمانبري يا گوش دادن به صحبت بزرگتر اختصاص دهند.