شیرشیرشیر
وی با شاره به اینکه شیر و مواد لبنی یکی از اصلی ترین گروههای غذایی هستند و نقش اساسی در رشد و استحکام اسکلتها و استخوانها دارد، افزود: در حال حاضر مصرف شیر و لبنیات در کشور کمتر از میزان توصیه شده است و از دلایل مهم آن نبود آگاهیهای تغذیه ای مردم است.
این متخصص تغذیه تصریح کرد: یکی از اصلی ترین گروههای هدف ما کودکان و نوجوانان هستند که در این راستا برنامه های تفریحی و آموزشی را در این جشنواره دو روزه در نظر گرفته ایم تا بتوانیم میزان مصرف شیر و فرآورده های لبنی را در این قشر افزایش دهیم.
عبداللهی گسترش فرهنگ عمومی در زمینه مصرف شیر، ایجاد فضای الگو پردازی برای کودکان و نوجوانان،ارتقا سطح سلامت جسمی جامعه و آگاه سازی خانواده در خصوص مزایای شیر را از اهداف برگزاری نخستین جشنواره ملی شیر و سلامت برشمرد و افزود: در این راستا بسیج آموزش همگانی مصرف شیر را در سطح دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور در نظر گرفته ایم که فعالیت خود را از نیمه اول دی ماه آغاز خواهند کرد.
سرپرست دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه تشویق صنایع و تولید کننده های فرآورده های لبنی به تولید محصولات کم چرب از اهداف وزارت بهداشت است، گفت: به دلیل این که چربی موجود در این فرآورده ها کلسترول خون را افزایش می دهد و موجب بیماریهای قلبی عروقی می شود توصیه می شود مردم کمتر از مواد لبنی پر چرب استفاده کنند.
شیر مایعی خوراکی است که توسط غدد پستان پستانداران تولید می‌شود. شیر غذای اصلی نوزادان را تشکیل می‌دهد که هنوز توانایی گوارش غذاهای گوناگون را ندارند. انسان‌ها مانند دیگر پستانداران در دوران نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌کنند. مردم مناطق گوناگون از شیر چهارپایان اهلی به‌ویژه گاو و دیگر چهارپایان همچون گوسفند، بز و شتر استفاده می‌کنند. از شیر برای تهیه لبنیات همچون خامه، کره، ماست، بستنی، پنیر، کشک، شیر خشک و بسیاری فرآورده‌های دیگر استفاده می‌شود. شیر دربرگیرنده مقادیر زیادی چربی اشباع‌شده و پروتئین، قندی به نام لاکتوز و انواع املاح معدنی از جمله کلسیم و فسفر می‌باشد.
شیر حیوانات در آغاز دوران اهلی‌کردن به عنوان غذا استفاده شده‌است. گوسفند و بز در بین سال‌های ۹۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال (پیش از میلاد) در خاورمیانه اهلی شدند. در حدود ۷۰۰۰ سال (پیش از میلاد) احشام در نقاطی از آفریقا و ترکیه به صورت گله در آمدند.همچنین شیر در دوران نوسنگی در انگلستان و ایرلند استفاده شده‌است.
ارزش غذایی شیر به ازای ۱۰۰ گرم[۱]
| ترکیبات | واحد | گاو | بز | گوسفند | گاومیش |
|---|---|---|---|---|---|
| آب | گرم | ۸۷٫۸ | ۸۸٫۹ | ۸۳٫۰ | ۸۱٫۱ |
| پروتین | گرم | ۳٫۲ | ۳٫۱ | ۵٫۴ | ۴٫۵ |
| چربی | گرم | ۳٫۹ | ۳٫۵ | ۶٫۰ | ۸٫۰ |
| کربوهیدرات | گرم | ۴٫۸ | ۴٫۴ | ۵٫۱ | ۴٫۹ |
| انرژی | کیلو کالری | ۶۶ | ۶۰ | ۹۵ | ۱۱۰ |
| کیلو ژول | ۲۷۵ | ۲۵۳ | ۳۹۶ | ۴۶۳ | |
| شکر (لاکتوز) | گرم | ۴٫۸ | ۴٫۴ | ۵٫۱ | ۴٫۹ |
| اسیدهای چرب: | |||||
| اشباع‌شده | گرم | ۲٫۴ | ۲٫۳ | ۳٫۸ | ۴٫۲ |
| تک چربی غیر اشباع | گرم | ۱٫۱ | ۰٫۸ | ۱٫۵ | ۱٫۷ |
| چند چربی غیر اشباع | گرم | ۰٫۱ | ۰٫۱ | ۰٫۳ | ۰٫۲ |
| کلسترول | میلی‌گرم | ۱۴ | ۱۰ | ۱۱ | ۸ |
| کلسیم | واحد | ۱۲۰ | ۱۰۰ | ۱۷۰ | ۱۹۵ |
شیرکاکائو نوعی نوشیدنی است که از مخلوط نمودن شیر با شکلات و شکر به دست می‌آید. این نوشیدنی امروزه در سراسر دنیا رواج دارد.
اولین کسانی که از کاکائو استفاده نمودند، مردمان آمریکا (تمدن اولمک) بودند. آنها از دانه‌های کاکائو که در منطقهٔ زندگی شان یعنی کانتالپا رشد می‌کرد، نوشیدنی تهیه می‌کردند. نوشیدنی آنها که شکلات نام داشت، از دانه‌های برشته کاکائو، آب و کمی ادویه تهیه می‌شد. البته آنها از دانه‌های کاکائو به عنوان پول هم استفاده می‌نمودند. پس از این که اروپاییان قاره آمریکا را کشف نمودند، اولین بار فردی به نام "کریستوف کلمب" بود که دانهٔ کاکائو را به اروپا آورد. در سال۱۵۱۷م، فردی به نام هرنان کورتز در بندر مکزیک توقف نمود. قصد او این بود که دولت معروف امپراتور مونتزوما و امپراتوری آزتک را ببیند.
مونتزوما به کورتز نوشیدنی محبوب خود، شکلات را معرفی کرد. آن زمان این نوشیدنی را از شکلات، وانیل و ادویه جات تهیه می‌کردند. این نوشیدنی می‌بایست غلظتی همچون عسل داشته باشد که به تدریج در دهان آب شود. و آن را سرد مصرف می‌کردند.
کورتز در سال ۱۵۲۸م به اسپانیا بازگشت، در حالی که مقدار زیادی کاکائو و مواد لازم برای تهیهٔ نوشیدنی شکلات همراه خود آورده بود. پادشاه اسپانیا، چارلز پنجم و دیگر درباریان، از این نوشیدنی خوششان آمد و خیلی زود این نوشیدنی در میان طبقه ثروتمند رایج شد. به علاوه زمانی که دختران دربار با اشرافی‌های دیگر نقاط اروپا ازدواج می‌کردند، بخشی از جهیزیه ی آنها را کاکائو تشکیل می‌داد. تقریباً یک سده طول کشید که این نوشیدنی بین مردم اروپا رایج شود، چون مردم اسپانیا طرز تهیهٔ این نوشیدنی را مخفی نگه داشته بودند.
در قدیم این نوشیدنی را از دانه کاکائوی آسیاب شده، آب و فلفل تهیه می‌کردند. به تدریج این نوع نوشیدنی را گرم نموده و برای بهتر کردن طعم آن، شکر اضافه می‌نمودند.
زمانی که این نوشیدنی به کشور انگلستان راه یافت، انگلیسی‌ها به آن شیر هم اضافه کردند و به عنوان نوشیدنی بعد از شام از آن استفاده می‌نمودند. البته باز هم این نوشیدنی خیلی گران بود و تنها ثروتمندان قادر بودند که آن را مصرف کنند. در قدیم به این نوع نوشیدنی، شکلات می‌گفتند. بعدها با به وجود آمدن انواع شکلات‌های جامد، مجبور شدند که نام این نوشیدنی را به شکلات داغ تغییر دهند.
تا سال ۱۸۲۸م، اولین ماشین تولید کنندهٔ پودر کاکائو اختراع شد که کاکائویی تولید می‌کرد که بیشتر عمل آمده بود و بنابراین، حالت اسیدی آن کمتر بود. این نوع پودر کاکائو، راحت تر در شیر یا آب گرم حل می‌شد.
این نوشیدنی امروزه در سراسر دنیا مصرف می‌شود. مصرف آن مخصوصاً در کشور انگلستان در فصل‌های سرد بسیار رایج است.
آیا می‌توان جایگزینی برای شیر پیدا کرد؟
آن جایگزین چیست؟ بسیاری از افراد برای هضم شیر مشکل دارند. در حالی که شیر و فرآورده های لبنی حاوی مقادیر قابل توجهی کلسیم، مواد معدنی ضروری برای ساخت مناسب تودۀ استخوانی و پیشگیری از پوکی استخوان هستند. چرا برخی افراد در هضم شیر مشکل دارند؟
شیر حاوی لاکتوز است، لاکتوز قندی است که برای جذب شدن به آنزیمی به نام لاکتاز نیاز دارد. در صورت وجود نقص در این فرآیند، شیر خوب هضم نمی‌شود و مشکلات گوارشی ایجاد می‌کند. می‌دانیم که با افزایش سن، توانایی دستگاه گوارش برای هضم لاکتوز کاهش می‌یابد و اگر به طور منظم شیر مصرف نکنیم، منطقی است که با افزایش سن، کمتر و کمتر می‌توانیم این ماده غذایی را هضم کنیم.
در عوض، باید بدانید که ماست امتیاز ویژه ای دارد و آن این است که قابل هضم است زیرا تخمیر آن باعث تبدیل لاکتوز به اسید لاکتیک می‌شود. این ویژگی در پنیر هم وجود دارد.
به جز مشکلاتی که در هضم شیر برای برخی افراد وجود دارد، فواید و مضرات شیر چیست؟
فواید فرآورده های لبنی به مقدار کلسیم فراوان آنها برمی‌گردد. لبنیات در پیشگیری از پوکی استخوان نیز نقش دارند. دربارۀ مضرات شیر باید میزان بالای فسفر و چربی های نامناسب (اشباع و ترانس) را ذکر کرد که هر دوی این عناصر باعث کاهش جذب روده ای منیزیم خواهند شد. اسیدهای چرب، شیر را بسیار پر کالری بالایی می‌کنند، به حدی که فرآورده های لبنی به طور کلی به خاطر عدم تحمل غذایی، حساسیت زاها، دیابت کودکان، اضافه وزن و حملات قلبی عروقی مقصر شناخته می‌شود.
برای کسانی که شیر دوست دارند، یا برای کسانی که انتخاب دیگری ندارند، چه چیزی می‌تواند جایگزین شیر و لبنیات (به طور کلی یا جزئی) شود تا نیاز به کلسیم را برآورده کند؟
توجه داشته باشید توصیه هایی که از این پس بیان می‌شوند، مختص بزرگسالان هستند. جایگزینی آنچه که ذکر می‌شود برای کودکان بدون تجویز پزشک خطرناک است.
آب معدنی می‌تواند حاوی 500 تا 600 میلی گرم کلسیم در لیتر باشد.
شیر سویا به شرطی که غنی از کلسیم باشد (1.200 میلی گرم در لیتر مانند شیر گاو) مفید است.
شیرِ برنج غنی شده با کلسیم یا شیرِ بادام.
توفو.
ساردین های کامل (360 mg/100g).
فرآورده هایی بر پایۀ بادام، گردو و گردوی برزیلی.
انجیر خشک.
زیتون.
سبزیجاتی مانند اسفناج، تره، چغندر، رازیانه، شاهی، کرفس، شلغم، شنگ و گیاهان چلیپایی (بروکلی، کلم، خوراک یا ترشی کلم...).
خزه های دریایی مانند کمبو، واکام (13 برابر غنی تر از شیر)، نُری و اولو.
گیاهان تازه یا پودرشده: مرزنگوش، ریحان، آویشن (20 برابر غنی تر از شیر)، مریم گلی، اکلیل کوهی، ترخون، رازیانه و دارچین.
و اما کره، به جای کرۀ حیوانی می‌توانید مارگارین روغن زیتون و یا کلزا را جایگزین کنید.
به جای خامۀ تازه هم می‌توانید از "سویای آشپزی" استفاده کنید.
توجه داشته باشید که جذب و تثبیت کلسیم بستگی به دریافت میزان کافی ویتامین D دارد. بنابراین ضروری است که به طور منظم در معرض نور آفتاب قرار بگیرید.
محمد ولی زاده