2-  دانش آموز محوری

فراهم نمودن زمینه برای تلاش و مشارکت دانش آموزان در روند فعالیت­های گروهی یکی از اصولی است که برنامه ریزان و دست اندرکاران باید بدان توجه کنند. لذا بخش عمده­ای از هدف­های پیش بینی شده در سایه تلاش فردی و جمعی اعضاء پیشتازان و فرزانگان حاصل می­شود.

 3-  فعالیت­ها تدریجی است

روند فعالیت­ها و برنامه­های پیش بینی شده به صورت سالانه می­باشد، لذا مربیان باید با یک برنامه زمان بندی شده هر فعالیت را دنبال کنند. در این خصوص ابتدا فعالیت­های «خودآموز» دانش آموزان را معین نمایند، سپس فعالیت­هایی را که جنبه عمومی و آموزشی دارد و در نهایت بر حسب برنامه ریزی زمان بندی شده در جلسات گروهی، اردوها، بازدیدها و فعالیت­های طول سال و برنامه­های تابستانی به تدریج به دانش آموزان، آموزش را ارئه دهند. از ارائه همزمان برنامه­های آموزشی متعدد به پیشتازان و فرزانگان پرهیز نمایند و پس از ازریابی از آموخته­های هر مرحله و حصول اطمینان از موفقیت برنامه­های آموزشی، مرحله بعد از آغاز کنند.

 4-  نقش مربیان و تشکیلات

با توجه به سیاست دانش آموز محوری و فراهم نمودن عرصه برای فعالیت­های دانش آموزان در تشکیلات، وظایف مربیان در مسیر هدایت، نظارت و ارائه آموزش­ها ضروری می­باشد. آنچه که مسلم است مربیان فرصت­های لازم را برای درخشش و تلاش گسترده اعضاء فراهم می­نمایند و این اعضاء هستند که باید در سایه تلاش فردی و جمعی به فعالیت بپردازند. برای پیشبرد اهداف تشکیلات در تمامی فعالیت­ها و برنامه­ها 3 شعار اساسی «همفکری، همدلی و همکاری» مورد توجه است.

اعتقاد بر این است که این 3 شعار ضامن تداوم شایسته تشکیلات دانش آموزی می­باشد. لدون همفکری و تبادل نظر، همدلی و تشریک مساعی و همکاری و تعاون، اهداف مورد نظر تحقق نخواهد یافت، لذا از مربیان و والدین گرامی و همچنین اعضای تشکیلات انتظار داریم بر به کارگیری و عمل به این 3 شعار زیبا در کار جمعی تأکید نمایند و آن را سر لوحه کار خویش قرار دهند. نقش مربی در توسعه و رشد فرهنگی، اجتماعی و سایر زمینه­ها بسیار سرنوشت ساز است، در دوران تکوین شخصیت دانش آموزان، همواره معایب و محاسن را متذکر می­شود تا آنها را در شخصیت اعضاء نهادینه نماید، به عنوان الگوی به تمام معنا مطرح می­شود و سخنگوی توانای جامعه می­باشد و به دانش آموزان می­آموزد که چگونه از حق خود دفاع و با سربلندی زندگی نماید. مربیان فعال، کوشا و پر جنب و جوش دانش آموزانی مستعد، خلاق و مبتکر تربیت می­کنند و انرژی جوانان را مهار و از آن به سود جامعه بهره برداری می­نمایند، با وجود چنین مربیانی بالطبع آینده­ای روشن را می­توان برای جوانان میهن اسلامی پیش بینی نمود.

 وظایف مربیان تشکیلات پیشتازان و فرزانگان:

1- در نظر گرفتن مکان خاص در آموزشگاه، مدارس، کانون­های دانش آموزی و ... با هماهنگی مدیر مدرسه و سایر مراکز جهت انجام فعالیت­های گروه.

2- ثبت نام دانش آموزان و سازماندهی در قالب گروه و دسته و تیم مطابق دستورالعمل­ها و آئین نامه­های ارسالی از طرف سازمان دانش آموزی

3- معرفی سازمان دانش آموزی و تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان به اعضاء و توجیه اولیاء دانش آموزان

4- دریافت حق عضویت اعضاء مطابق شیوه نامه و واریز به حساب سازمان دانش آموزی منطقه یا استان

5- تشکیل پرونده و صدور کارت شناسایی برای اعضاء و کسب اطلاع از بخشنامه­های ارسالی مربوطه از طرف سازمان دانش آموزی

6- تمهید مقدمات لازم جهت آموزش اعضاء مطابق محتوای آموزشی و برنامه ریزی جهت اجرای دستورالعمل­های ارسالی از طرف سازمان دانش آموزی

7- برگزاری مرتب جلسات توجیهی و آموزشی برای اعضاء و شرکت و نظارت بر روند تشکیل جلسات

8- همکاری و هماهنگی جهت ارتباط اعضاء تشکیلات دانش آموزی با ارگانها و نهادها در مناطق، شهرستان­ها و استان­ها

9- شرکت فعال در برنامه­ها، گردهمایی­ها، جلسات، دوره­های ضمن خدمت و ... که از طریق منطقه، استان و یا مرکز برگزار می­گردد.

10- سعی در به وجود آوردن محیطی آموزنده و منطبق با موازین و معیارهای اسلامی به طوری که زمینه شکوفا شدن استعدادهای فطری و خدادادی اعضاء فراهم شود.

11- ایجاد زمینه اشتغال زایی برای اعضاء و جذب کمک­های مالی برای تشکیل صندوق مالی گروه، همچنین نظارت دقیق بر روند انجام فعالیت­های صندوق مذکور

12- ارتباط با سایر مربیان تشکیلات در منطقه و تبادل تجربیات و انتقال نوآوری گروه خود به سایر گروهها و آموزش این رفتار در بین اعضاء جهت اطلاع رسانی و برقراری ارتباط مفید و مؤثر

13- اقدام لازم جهت صدور گواهینامه برای اعضاء و برقراری یک سیستم پاداش برای تشویق افراد فعال گروه

14-  تهیه گزارش از فعالیت­های گروه و ارسال آن به مقامات مافوق

15- انجام سایر وظایف مطابق برنامه­ها و فعالیت­های خاص تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان

16- همراهی دانش آموزان در مأموریت­های خارج از مدرسه با هماهنگی مدیریت دانش آموزی منطقه و شهرستان طبق دستورالعمل برگزاری اردو و بازدید

5-  ارزشیابی از فعالیت­ها

ارزیابی عملکرد پیشتازان و فرزانگان در پایان هر سال عضویت بر اساس هدف­های پیش بینی شده صورت می­گیرد و نتایج در کارنامه اعضاء ثبت می­گردد، لذا مربیان گرامی باید کوشش نمایند از ابتدای فعالیت­ها، عملکرد دانش آموزان را به صورت فردی و گروهی در دفاتر مخصوص گروهها ثبت نمایند تا در پایان سال بتوانند به ارزیابی نهایی پرداخته و با همکاری مدیریت دانش آموزی منطقه کارنامه «عملکرد سالیانه» صادر نمایند.

هر پیشتاز و فرزانه­ای که بتواند در زمینه­های مربوط موفقیت لازم را کسب نماید، می­تواند مراحل بعدی آموزش­های خود را سپری کند.

 محورهای آموزشی:

1-  محور فعالیت­های تشکیلاتی و سازمانی

2-  محور فعالیت­های زیست محیطی و طبیعت

3-  محور فعالیت­های خدماتی و زندگی اجتماعی (سازندگی و مدنی)

4-  محور فعالیت­های گروهی و مهارتی

 مراحل آموزش:

1-  آموزش عمومی (هویت سازمانی)

2-  آموزش دانستنی­ها

3-  آموزش مهارت­ها

 شیوه­های آموزش

1-  خودآموز

موارد فعالیت­های آموزشی می­بایستی توسط اعضاء در سایه تلاش فردی حاصل شود و نتیجه کار جهت بررسی و ارزیابی به مربی گروه ارائه گردد و از این توانایی اعضاء در خلال فعالیت­های جاری استفاده لازم به عمل آید.

 2-  آموزش توسط مربی

بخشی از مواد آموزشی توسط مربی از طریق جلسات آموزشی، اردوها و بازدیدها یا از طریق معرفی به مرکز آموزشی، علمی، فرهنگی و ورزشی انجام خواهد شد

 3-  کارگروهی

در این شیوه بخشی از آموزش­ها در جریان تعاملات گروهی و فعالیت در جلسات گروهی صورت می­پذیرد و مربی گروه مسئولیت نظارت و راهنمایی را عهده دار است.

 فعالیت­های اجتماعی اعضاء:

انجام فعالیت­های اجتماعی و گروهی اعضاء تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان موجبات تقویت «حضور در جمع» و «ارتباط با جمع» می­گردد و آنان را به سمت اجتماعی شدن هدایت می­نماید.

اجتماعی شدن روندی است که فرد از طریق آن شیوه­های صحیح زندگی، استانداردها، ارزشها و رفتار و عقاید مورد نظر فرهنگ حاکم بر جامعه خویش را می­آموزد و هویت اجتماعی خویش را می­یابد.

 سیاست­ها و خط مشی­های اتخاذ شده پیرامون مشارکت و فعالیت­های اجتماعی اعضاء:

1- فعالیت­های اجتماعی باید با توجه به نیازها، سطوح سنی، جنسیت، خرده فرهنگ­های مناطق، پیشرفت­های علمی جهان و با هدف ایجاد نشاط و پویایی برنامه ریزی شود.

2- با ایجاد فضای رفتاری و فیزیکی مناسب، حس مفید و مژثر بودن در خانواده و دیگر اجتماعات را تحقق بخشد.

3- روحیه عدالت جویی، رعایت حقوق دیگران، انتقادپذیری و گذشت را برای تأمین مصالح اجتماع تقویت کند.

4- منجر به حضور فعال نوجوانان و جوانان در طبیعت گشته و حساسیت آنها را به ایجاد فضای سبز و حفاظت از محیط زیست برانگیزد.

 اساس فعالیت­ها و تعالیم فرزانگان و پیشتازان با توجه به آیه شریفه «تعاونوا علی البر و التقوی و لا تعاونوا علی الاثم و العدوان» بر همکاری دسته جمعی و تعاون قرار داده شده است. زیرا بشر نوعاً اجتماعی است و به اجتماع و همکاری اجتماع نیازمند است. همکاری دسته جمعی و تربیت اجتماعی و مسئولیت پذیری و روش آن را باید عملاً به نوجوانان و جوانان آموخت.

چه بسا اجتماعات زیادی به منظور انجام کارها یا اجرای برنامه­هایی تشکیل شده است و غالباً به علت عدم آشنایی افراد با اصول همکاری اجتماعی و مسئولیت پذیری با شکست و ناکامی مواجه شده­اند. در صورتی که اگر افراد این اجتماعات، از دوران کودکی و نوجوانی با همکاری­های دسته جمعی آشنا شوند و اصل تقسیم کار و قبول مسئولیت را بیاموزند مسلماً در کارشان موفق خواهند شد. در فعالیت­های پیشتازان و فرزانگان به منظور آموزش و ایجاد روحیه مسئولیت پذیری در نوجوانان و جوانان سازماندهی بر مبنای گروه و دسته و تیم پایه ریزی شده است که نحوه تشکیل آن به شرح ذیل می­باشد.

 تعریف گروه :

گروه یک واحد تربیتی اجتماعی متشکل از دانش آموزان پیشتاز و فرزانه است که به منظور دستیابی به اهداف تربیتی تشکیلات پیشتازان و فرزانگان از طریق آموزش و ارتباط مستمر با یکدیگر و تشکیل جلسات ، زندگی جمعی،  حضور در اجتماع ، مسئولیت پذیری و مشارکت در فعالیتهای گروهی با بهره گیری از تعالیم تربیتی اسلام تشکیل می شود.

  وظایف مربی گروه :

1-  مطالعه دقیق دستورالعملهای تشکیلات پیشتازان و فرزانگان

2-  عضو گیری داوطلبان ثبت نام در گروه با توجه به شرایط اعلام شده

3-  حضور در جلسات هماهنگی و برنامه ریزی تشکیلات پیشتازان و فرزانگان که از طریق منطقه یا استان ابلاغ می گردد.

4-  تشکیل و اداره جلسات شورای گروه

5-  مطالعه پرونده دانش آموزان گروه جهت شناخت بیشتر و تقسیم وظایف براساس توانایی و استعدادها و علائق آنان

6-  تقسیم اعضاء گروه در سه دسته 12 نفره و 6 تیم 6 نفره

7-  نظارت بر تیم ها و ارائه راهنمایی های لازم به منظور پیشرفت کارها

نظارت دقیق بر روند تربیتی گروهها ی تحت سرپرستی و پیگیری امور گروهها تا حصول نتیجه

8-  برنامه ریزی برای فعالیتهای گروه با توجه به اهداف اعلام شده در دستورالعمل تشکیلات
دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان

9-  انتخاب معاون گروه از بین اعضاء

10- تشریح خط مشی فعالیت تیم ها با توجه به اهداف تعیین شده

11- ارزشیابی مستمر از اعضاء و فعالیت تیم های تحت سرپرستی

12- تهیه امکانات و وسایل مورد نیاز گروه و دسته ها و تیم ها

13-ارائه گزارش کارِ گروه به مسئولین مربوطه

14- نظارت برشرکت فعال و منظم اعضاء گروه در فعالیتها

15-تلاش در جهت ایجاد رابطه دوستانه بین اعضای گروه

16- تشکیلات جلسات شورای آموزش اعضاء تیم با توجه به دستورالعملهای صادره

17- تقویت روحیه خدمات اجتماعی و داوطلبانه در اعضاء گروه

18- آماده نمودن اعضاء گروه به منظور فعالیتهای داوطلبانه با توجه به دستورالعملهای صادره

19- تشکیل اردوهای تربیتی – بازدیدی برای اعضاء گروه با توجه به دستورالعملها

20- برنامه ریزی به منظور غنی سازی اوقات فراغت اعضای گروه

21-تنظیم تقویم اجرایی فعالیتهای در طول سال

22- ارتباط مستمر با اولیاء اعضای گروه و کمک از آنها در برنامه ریزی و اجرای برنامه ها